نام و نسب شاعر ابو على يا ابو جعفر دعبل خزاعى ، از خاندانى معروف به تقوا ، ديندارى ، فضيلت و شجاعت است به نام رزين . پدرش على بن رزين و عمويش عبد اللّه بن رزين و پسر عمويش ابو جعفر محمّد و برادرانش ابو الحسن على و رزين همه شاعر بودند و سخنور . گفته‌اند كه اصلش از كوفه است ، همان‌طور كه در بيشتر كتب تاريخى آمده است . بعضى نيز او را قريشى دانسته‌اند . دعبل بيشتر در بغداد مىزيست و از ترس معتصم كه به هجوش پرداخته بود ، مدّتى از شهر بيرون رفت . به روزگار مطّلب بن عبد اللّه بن مالك به مصر آمد و از طرف او به ولايت « اسوان » منصوب شد . بعدا مطّلب چون دريافت كه شاعر هجوش كرده است ، او را از آن مقام بر كنار كرد . علامه‌ى امينى ، زندگى شاعر را به چهار ناحيه تقسيم كرده است : 1 - فداكارى او در مهر خاندان عصمت . 2 - نبوغ او در شعر ، ادب ، تاريخ و تأليفات او . 3 - روايت و روايان حديث از سوى او و كسانى كه دعبل از جانب آنان به نقل حديث پرداخته است . 4 - رفتارش با خلفاء و پس از آن ، شوخ‌طبعىها ، نوادر كارهاى او و ولادت و وفاتش . 15 خزاعه ، قبيله‌ى شاعر ، بطنى است از قبيله‌ى « أزد » كه به دوستى آل محمّد ( ص ) چنان شهره بودند كه معاويه مىگفت : قبيله‌ى خزاعه در دوستى على بن ابى طالب ( ع ) به حدّى رسيده‌اند كه اگر براى زنانشان ميسّر مىشد ، با ما به نبرد برمىخاستند . 16 دعبل از شيعيان سرشناس كوفه ، متكلّم ، اديب ، خردمند و آشنا به علم ايّام و طبقات شاعران بود . گويند از اهل « قريسا » است . ديوان شعرش سيصد برگ بوده است كه به وسيله‌ى اديب معروف ، ابو بكر صولى گردآورى شده است . 17 بنابه نقل ابن نديم در « الفهرست » ، وى به سال 148 هجرى بزاد . در زمان هارون الرّشيد به بغداد رفت و تا مرگ او در آنجا سكنى گزيد . بعد از مسافرت امام رضا ( ع ) به خراسان ، دعبل نيز به خراسان آمد و تا سال 205 هجرى در خدمت امام ( ع ) ماند و قصيده‌ى تائيه‌ى ( مدارس آيات خلت من تلاوة . . . ) را انشاء كرد . امام ( ع ) پيراهنى همراه انگشترى